Thành tích hay hạnh phúc đâu mới là sự lựa chọn tốt cho con

Mỗi mùa tuyển sinh, phụ huynh lại đứng trước một lựa chọn khó: theo đuổi thành tích hay ưu tiên một môi trường học tập tích cực cho con. Điểm số, danh tiếng vẫn là những tiêu chí quen thuộc – nhưng liệu đó có thực sự là nền tảng cho một hành trình phát triển bền vững?

Và nếu mục tiêu cuối cùng của giáo dục là “đi xa”, thì lựa chọn của phụ huynh hôm nay có thể cần được nhìn lại – không chỉ bằng điểm số, mà bằng tương lai thực sự của con.

Xem thêm:

• Phenikaa School gặp gỡ đại diện Bộ Giáo dục Tây Ban Nha, tăng cường hợp tác quốc tế
• Tiểu học: Chọn trường đúng, con hạnh phúc

Cứ 2 học sinh thì có 1 em chịu áp lực học đường

Áp lực học tập không còn là câu chuyện cá biệt. Một nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy hơn 50% học sinh THPT trải qua stress, trong khi 65,5% có dấu hiệu lo âu và 32,8% có biểu hiện trầm cảm (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2025). Ở quy mô toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng ước tính 10 – 20% trẻ em và thanh thiếu niên gặp các vấn đề sức khỏe tâm lý, trong đó áp lực học tập là một trong những nguyên nhân chính.

Báo cáo của UNICEF tại Việt Nam chỉ ra rằng căng thẳng học đường gia tăng rõ rệt ở các giai đoạn thi cử, khi học sinh phải đối mặt với khối lượng học tập lớn và kỳ vọng cao từ gia đình. Điều đáng nói, áp lực này không chỉ dừng lại ở cảm xúc nhất thời. Nghiên cứu quốc tế cho thấy, căng thẳng học tập kéo dài có thể làm tăng nguy cơ lo âu, kiệt sức học tập, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần trong dài hạn.

Khi việc học bị biến thành một “cuộc đua”, động lực nội tại dần nhường chỗ cho áp lực bên ngoài. Đây cũng là lúc câu hỏi về mục tiêu thật sự của giáo dục cần được nhìn nhận lại – không chỉ là điểm số, mà là sự phát triển bền vững của mỗi đứa trẻ.

Đồng thuận từ chuyên gia: Hạnh phúc học đường là nền tảng của năng lực bền vững

Trong bối cảnh giáo dục đang chuyển dịch mạnh mẽ từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, một nhận định ngày càng được khẳng định bởi giới chuyên môn: hạnh phúc học đường không phải là đích đến, mà là điều kiện tiên quyết để học sinh phát triển toàn diện – từ năng lực trí tuệ, cảm xúc đến cách các em định hình lựa chọn và định hướng cuộc sống.

PGS.TS Chu Cẩm Thơ – một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Lý luận và Phương pháp dạy học, được biết đến như một người luôn tiên phong đổi mới tư duy giáo dục và phát triển năng lực người học, nhấn mạnh rằng một môi trường học tập tích cực, nơi học sinh được lắng nghe và tôn trọng, sẽ tạo nền tảng cho sự tự tin và năng lực học tập lâu dài. Ở góc độ tìm kiếm và phát triển nhân tài, bà nhấn mạnh rằng những học sinh có trạng thái cảm xúc tích cực thường sở hữu năng lực thích ứng cao và động lực nội tại bền vững – yếu tố quyết định trong một thế giới nhiều biến động.

“Giáo dục Hạnh phúc” không phải là giáo dục dễ dãi, mà là giáo dục tạo ra cảm hứng tích cực, ý nghĩa và sự kết nối. Với người học, hạnh phúc là khi họ được là chính mình, được tôn trọng cá tính, được học những điều mình yêu thích, và được phát triển toàn diện về cả kiến thức, kỹ năng và phẩm chất” – PGS chia sẻ thêm.

Đồng quan điểm, nhiều nghiên cứu giáo dục đã chỉ ra rằng khi trẻ cảm thấy an toàn về mặt cảm xúc, các em sẽ chủ động hơn trong việc khám phá, dám đặt câu hỏi và hình thành khả năng học sâu, thay vì chỉ học để đạt điểm số.

Từ góc nhìn học thuật trong nước, các chuyên gia nhận định giáo dục đang chuyển từ mô hình “knowledge-based” sang “competency-based”. Theo đó, giá trị cốt lõi không nằm ở việc học sinh biết bao nhiêu, mà ở khả năng vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Và để làm được điều đó, một môi trường học tập hạnh phúc – nơi cảm xúc tích cực song hành cùng tri thức – chính là nền tảng không thể thay thế.

Vậy đâu là sự lựa chọn tốt nhất cho con?

Xu hướng giáo dục mới vì thế không còn đặt câu hỏi “chọn thành tích hay hạnh phúc”, mà hướng tới việc kết hợp cả hai. Một môi trường học tốt không chỉ giúp học sinh đạt kết quả cao, mà còn giúp con phát hiện thế mạnh và năng lực tiềm ẩn của bản thân, nuôi dưỡng sự tự tin; năng lực thích ứng, phát triển toàn diện và hiện thực hóa tiềm năng, đặc biệt khơi gợi và phát triển tính chủ động và niềm yêu thích học tập – những yếu tố quyết định việc các em có thể đi xa đến đâu trong tương lai.

Đối với phụ huynh, điều này đồng nghĩa với việc cần thay đổi cách tiếp cận khi lựa chọn trường cho con. Thay vì chỉ nhìn vào kết quả học tập đầu ra hay danh tiếng; điều quan trọng hơn là: liệu môi trường đó có giúp con phát triển toàn diện và phát huy được những thế mạnh riêng, sống hạnh phúc và sẵn sàng cho những thách thức dài hạn hay không?

Khi học để trưởng thành – và sống trong hạnh phúc

Từ những chuyển dịch đó, các mô hình giáo dục hiện đại đang tập trung kiến tạo môi trường học tập cân bằng giữa tri thức, trải nghiệm và cảm xúc. Trong đó, việc xây dựng một không gian học tập tích cực – nơi học sinh được lắng nghe, được thử nghiệm và được phát triển theo “nhịp độ” riêng – trở thành yếu tố then chốt.

Bà Nguyễn Thị Hương – Tổng Giám đốc Phenikaa School – một trong những hệ thống giáo dục nổi bật với định hướng “Giáo dục Hạnh phúc” chia sẻ: “Tại Phenikaa School, chúng tôi định hướng giáo dục không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức, mà còn hướng tới nuôi dưỡng những công dân toàn cầu với năng lực toàn diện và khả năng thích ứng cao – đặc biệt là ý thức trách nhiệm với môi trường và cộng đồng. Nhà trường tin rằng, một nền giáo dục hiệu quả cần giúp học sinh hiểu được ý nghĩa của việc học, được đánh thức và hiện thực hóa tiềm năng của bản thân, biết vận dụng kiến thức vào đời sống và từng bước hình thành năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn, từ đó tạo ra những giá trị tích cực và bền vững cho tương lai.”

Theo đó, các hoạt động giáo dục tại Phenikaa School được thiết kế theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa học thuật và trải nghiệm, giữa tri thức và thực tiễn, truyền cảm hứng sáng tạo cho học sinh: dám đặt câu hỏi, dám khám phá và dám thử nghiệm với các ý tưởng. Học sinh không chỉ học để biết, mà còn học để hiểu, để làm và để trở thành hình mẫu mà các con hướng tới; phát triển đồng thời tư duy, kỹ năng và phẩm chất. Đây cũng là cách nhà trường nuôi dưỡng tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng và tinh thần trách nhiệm – những năng lực thiết yếu trong bối cảnh toàn cầu hóa và nhiều biến động.

Định hướng này nhất quán với triết lý phát triển mà Phenikaa theo đuổi: đặt con người ở trung tâm, phát triển bền vững làm nền tảng, với tinh thần Tâm phụng sự vì hạnh phúc con người. Không chỉ tập trung vào kết quả học tập, nhà trường chú trọng xây dựng một môi trường học tập tích cực, nơi mỗi học sinh được lắng nghe, được khuyến khích thử nghiệm và được phát triển theo thế mạnh và “nhịp độ” riêng. Bởi sau cùng, giáo dục không chỉ là hành trình giúp một đứa trẻ “đi nhanh”, mà là hành trình giúp các em “đi xa” – với sự tự tin, bản lĩnh và một nền tảng vững chắc cho cuộc sống.